نشست ایران با کشورهای عربی ساحل خلیج فارس در دوشنبه آینده؛ پشت این نشست چیست؟

69

نشست ایران با کشورهای عربی ساحل خلیج فارس در دوشنبه آینده؛ پشت این نشست چیست؟

بر اساس گزارش‌های منتشرشده امروز، ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶، نشست برنامه‌ریزی‌شده برای دوشنبه ۱۴ سپتامبر در صلاله، در سلطان‌نشین عمان، بسیار مهم است و به نظر می‌رسد یک نشست عادی میان کشورهای خلیج فارس و ایران نباشد. وزیران امور خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس با وزیر امور خارجه ایران دیدار خواهند کرد و هدف اصلی این نشست ظاهراً به آینده کشتیرانی در تنگه هرمز مربوط است.

پشت این نشست چیست؟

۱. ایران به دنبال ایجاد سازوکار جدیدی برای کشتیرانی در هرمز است

یک طرح ایرانی–عمانی برای توافقی موقت جهت تنظیم رفت‌وآمد کشتی‌ها مطرح شده است: کشتی‌ها از طریق آب‌های ایران وارد شوند و عمدتاً از سمت عمان خارج شوند. این یعنی بحث فقط بر سر «باز یا بسته بودن هرمز» نیست، بلکه موضوع این است که کشتیرانی چگونه انجام شود و چه کسی سازوکار تنظیم آن را در اختیار داشته باشد.

۲. کشورهای خلیج فارس از ایران تضمین می‌خواهند

عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین می‌خواهند مطمئن شوند که هرگونه سازوکار جدید به کنترل دائمی ایران بر رفت‌وآمد کشتی‌های کشورهای خلیج فارس تبدیل نشود و کشتیرانی همچنان آزاد و به دور از فشار یا باج‌گیری سیاسی باقی بماند.

این موضوع به‌ویژه مهم است، زیرا کشورهای خلیج فارس طی ماه‌های گذشته اقداماتی برای کاهش وابستگی خود به هرمز انجام داده‌اند؛ از جمله توسعه بنادر و مسیرها و خطوط لوله جایگزین.

۳. عمان نقش میانجی را ایفا می‌کند

انتخاب صلاله در عمان معنای مهمی دارد. مسقط تلاش می‌کند میان ایران و کشورهای خلیج فارس، و شاید حتی میان ایران و ایالات متحده، نقش میانجی ایفا کند. بنابراین این نشست می‌تواند آغاز یک سازوکار منطقه‌ای جدید برای کشتیرانی باشد، نه صرفاً نشستی برای کاهش تنش.

۴. عامل باب‌المندب نیز وجود دارد

زمان برگزاری این نشست بسیار حساس است، زیرا تحولات اخیر در یمن و باب‌المندب فشار بر مسیرهای تجاری و انرژی را افزایش داده است. این امر کشورهای خلیج فارس را با یک مشکل دوگانه روبه‌رو می‌کند: هرمز در شرق و باب‌المندب در جنوب.

مهم‌ترین نکته از نظر من

اگر نشست روز دوشنبه موفق شود، ممکن است با یک فرمول جدید برای کشتیرانی در خلیج فارس روبه‌رو شویم:

ایران دیگر هرمز را مسدود نکند، کشورهای خلیج فارس نیز کنترل مطلق ایران را نپذیرند، و عمان به حلقه اتصال میان دو طرف تبدیل شود.

این موضوع با آنچه قبلاً درباره عبارت «هرمز به وضعیت سابق خود بازنخواهد گشت» می‌پرسیدید نیز همخوانی دارد. این نشست ممکن است تلاشی برای تبدیل واقعیت جدید از یک رویارویی نظامی بر سر تنگه به یک نظام مذاکره‌ای برای مدیریت آن باشد.

اما باید توجه داشت که گزارش‌های کنونی از یک توافق موقت سخن می‌گویند، نه هنوز از یک توافق نهایی یا به رسمیت شناختن حق ایران برای کنترل تنگه.