پس از جنگ جاری، بر عربستان سعودی واجب است که صفحهای جدید در روابط خود با ایران بگشاید
3 أيام مضت
گزارشها
5 زيارة
64
پس از جنگ جاری، بر عربستان سعودی واجب است که صفحهای جدید در روابط خود با ایران بگشاید.
بله، اگر جنگ کنونی پایان یابد، به نظر من گشودن صفحهای جدید میان عربستان سعودی و ایران میتواند یکی از منطقیترین گزینهها در راستای منافع ریاض و منطقه باشد. اما من میان «گشودن صفحهای جدید» و تبدیل شدن به متحد ایران تفاوت قائل هستم.
چند دلیل مهم و قوی برای این امر وجود دارد:
امنیت خود عربستان سعودی: ادامه خصومت با ایران باعث میشود خاک و تأسیسات نفتی عربستان بخشی از معادله درگیری باشند. جنگ کنونی بهروشنی نشان داد که هرگونه رویارویی گسترده در خلیج فارس میتواند به هر دو طرف آسیب برساند. گزارشهای اخیر نشان میدهد که کشورهای خلیج فارس بیش از پیش به کاهش خطرات درگیری با ایران علاقهمند شدهاند.
تنگه هرمز: اگر ایران همچنان نفوذ زیادی بر حرکت کشتیرانی داشته باشد، عربستان سعودی از جمله کشورهایی خواهد بود که بیشترین نیاز را به تفاهم مستقیم با تهران دارد، زیرا اقتصاد و صادرات نفتی آن به امنیت خلیج فارس وابسته است.
تجربه گذشته ثابت کرده است که نزدیک شدن دو کشور به یکدیگر امکانپذیر است. در ۱۰ مارس ۲۰۲۳، عربستان سعودی و ایران با میانجیگری چین توافق کردند روابط دیپلماتیک خود را از سر بگیرند و به سالها قطع روابط پایان دهند.
**مرحله آینده ممکن است با گذشته متفاوت باشد. پس از جنگ، تنها سؤال این نخواهد بود که «چه کسی پیروز شد؟» بلکه این خواهد بود: چگونه میتوان از وقوع جنگی دوباره جلوگیری کرد؟ در اینجا ریاض و تهران میتوانند به دو طرف اصلی در ایجاد یک نظام امنیتی جدید در خلیج فارس تبدیل شوند.
**اما نکته مهمی وجود دارد: آشتی عربستان و ایران به این معنا نیست که عربستان باید روابط خود را با آمریکا، ترکیه، پاکستان یا دیگر کشورها کنار بگذارد. بلکه بهتر است ریاض سیاستی متوازن را دنبال کند: روابط امنیتی با چندین کشور و در عین حال تفاهم راهبردی مستقیم با ایران.
**نکته قابل توجه این است که عربستان سعودی در اوت ۲۰۲۶ توافق دفاعی با ترکیه و پاکستان امضا کرد؛ موضوعی که نشان میدهد ریاض در حال حاضر نیز به دنبال متنوعسازی گزینههای امنیتی خود است و نمیخواهد تنها به یک طرف متکی باشد.
به نظر من، بهترین فرمول پس از جنگ چنین خواهد بود:
**عربستان سعودی به متحد ایران تبدیل نشود و ایران نیز از عربستان نخواهد که متحد آن شود؛ بلکه دو طرف بر سر عدم هدف قرار دادن یکدیگر، امنیت خلیج فارس، امنیت کشتیرانی و عدم استفاده از خاک هیچیک علیه دیگری توافق کنند.
**اگر این امر محقق شود، روابط عربستان و ایران میتواند از رقابت و درگیری نیابتی به رقابت سیاسی و اقتصادیِ کنترلشده و مبتنی بر قواعد روشن تبدیل شود.
و این، به نظر من، یکی از مهمترین تغییراتی خواهد بود که میتواند از جنگ کنونی حاصل شود.